Солтүстік Американың аэроғарыштық қорғаныс бойынша біріккен қолбасшылығы (North American Aerospace Defense Command – NORAD) 19 қаңтар күні әлеуметтік желі X арқылы өзінің әскери ұшақтарының Гренландиядағы Питуффик әскери базасына жақын арада келетінін мәлімдеді, деп хабарлайды Ulysmedia.kz.
ТОЛЫҒЫРАҚ
Әскерилердің айтуынша, бұл ұшақтар АҚШ пен Канададағы континенттік базалардан әрекет ететін күштермен бірге NORAD-тың бұрыннан жоспарланған іс-шараларын қолдайды. Операция АҚШ пен Канада арасындағы ұзақ мерзімді қорғаныс ынтымақтастығына, сондай-ақ Дания Корольдігімен келісімге негізделген. Вашингтон бұл әрекетті Копенгагенмен келісіп, Гренландия үкіметін де хабардар еткен.
ДАНИЯ АҚШ-ҚА ҚАРСЫ ҚОРҒАНЫСҚА ДАЙЫН
Дания парламентінің қорғаныс комитетінің төрағасы Расмус Ярлов CNN арнасына берген сұхбатында, егер АҚШ Гренландияны күшпен басып алуға тырысса, ел қарулы қарсылық көрсетуге дайын екенін айтты.
«Біз міндетті түрде Гренландияны қорғаймыз. Егер америкалық әскерлер басып кірсе, соғыс басталады, біз бір-бірімізбен шайқасамыз», – деді ол.
Ярлов Америка Құрама Штаттарының әскери қуаты Даниядан әлдеқайда күшті екенін мойындағанымен, елдің басты міндеті – өз жерін және халқын қорғау екенін атап өтті. Оның айтуынша, Гренландияның 57 мың тұрғыны АҚШ-тың басып алуына үзілді-кесілді қарсы.
Дат саясаткері мұндай қарулы қақтығыстың АҚШ үшін де «катастрофа» болатынын айтты. Экономикалық тұрғыдан Гренландияны аннексиялау мағынасыз, себебі АҚШ аралға қазірдің өзінде қол жеткізе алады, ал қосымша шығындар ғана туындайды.
ЕУРОПА ЕЛДЕРІНІҢ ҰСТАНЫМЫ
Ұлыбритания премьер-министрі Кир Стармер АҚШ президенті Дональд Трамптың Гренландияға еуропалық әскер жіберу мәнін қате түсінуі мүмкін екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, бұл Вашингтонға қарсы әрекет емес, Арктикадағы қауіпсіздіктің маңыздылығына және Ресейге байланысты тәуекелдерге жауап ретінде жасалған қадам. Бұған дейін Италия премьер-министрі Джорджа Мелони де осындай пікір білдірген.
18 қаңтарда Дания, Финляндия, Франция, Германия, Нидерланды, Норвегия, Швеция және Ұлыбритания Арктикадағы қауіпсіздікті нығайтуға ортақ трансатлантикалық міндет ретінде қарайтындарын мәлімдеді. Сонымен қатар, сегіз ел Трамптың тариф енгізу туралы ескертуі трансатлантикалық қатынастарды әлсіретіп, қауіпті шиеленіс спиралын тудыруы мүмкін екенін айтты.
19 қаңтарда Дания мен Гренландияның қорғаныс министрлері Брюссельде НАТО бас хатшысы Марк Рюттемен кездесіп, Арктикада арнайы миссия құруды ұсынды. Ал 22 қаңтарда Еуропалық одақ елдерінің басшылары Гренландия мәселесіне байланысты жедел саммит өткізбек.
ГРЕНЛАНДИЯҒА ҚАТЫСТЫ ҚАҚТЫҒЫС ЖӘНЕ ГЕРМАНИЯ ӘСКЕРІНІҢ ЖІБЕРІЛУІ
Дональд Трамп АҚШ-қа Гренландияны қосу ниетін ашық білдірді. Оның айтуынша, бұл АҚШ қауіпсіздігі үшін қажет, әйтпесе аралды Қытай немесе Ресей басып алады. Еуропалық саясаткерлер Гренландия НАТО-ның ұжымдық қорғаныс нормаларымен қорғалғанын және АҚШ-тың аралдағы әскери қатысуы 1951 жылғы келісімге сәйкес қамтамасыз етілгенін еске салды.
15 қаңтарда Германия Данияның шақыруымен «Arctic Endurance» («Арктикалық төзімділік») миссиясы аясында барлау тобын жіберді. Неміс әскері теңіздік бақылау саласында НАТО серіктесіне қолдау көрсету мүмкіндіктерін зерттеді. Бұл миссияға Франция, Швеция, Норвегия және басқа еуропалық елдердің әскери қызметкерлері де қатысуда. Ұлыбритания одақтастарымен бірге Гренландияда тұрақты әскери топ орналастыруды қарастыруда.
16 қаңтарда Трамп арктикалық аралға қатысты оның талаптарына қарсы шыққан елдерге 10 пайыздық кедендік баж енгізетінін мәлімдеді. Бұл шаралар 1 ақпаннан бастап күшіне енуі тиіс. 17 қаңтарда Германияның 15 әскери қызметкері Гренландиядан шықты. Германия Қорғаныс министрлігі миссияның мерзімінен бұрын тоқтатылғанын жоққа шығарды. Кей деректерге сәйкес, себеп ауа райына байланысты болуы мүмкін.
