Алдағы жылдары Қазақстан экономикасында елеулі өзгерістер болуы мүмкін. Мұны ең алдымен жүргізушілер сезінуі ықтимал. Экономист Рахымбек Абдрахманов бензин бағасының күрт өсуі ел тұрғындары үшін ең ауыр соққылардың бірі болуы мүмкін екенін ескертті, деп хабарлайды Ulysmedia.kz.
ТОЛЫҒЫРАҚ
Digital Business басылымына берген сұхбатында экономист Таяу Шығыстағы шиеленіс салдарынан Brent маркалы мұнай бағасы бір баррель үшін 95 доллардан жоғары деңгейде сақталуы мүмкін екенін айтты. Оның сөзінше, бұл шикізат экспорттайтын елдерге, соның ішінде Қазақстанға уақытша мүмкіндік береді: мұнайдан түсетін табыс өсіп, теңге салыстырмалы түрде тұрақты болып көрінеді.
Алайда бұл әсер ұзаққа созылмауы мүмкін.
— АҚШ Энергетика министрлігінің болжамынша, үшінші тоқсанда мұнай бағасы 80 доллардан төмен түсуі мүмкін, ал 2026 жылдың соңына қарай шамамен 70 долларға дейін арзандауы ықтимал. Сондықтан қымбат мұнайдың әсері қысқа мерзімді болуы мүмкін, — деді Абдрахманов.
Мұнай арзандаған сайын теңгеге қысым күшейеді. Экспорттық табыс азайып, бюджет пен Ұлттық қорға түсетін кіріс төмендейді. Мұндай жағдайда мемлекет валюта резервтерін жұмсауға немесе теңгенің әлсіреуі мен импорт бағасының өсуіне төзуге мәжбүр болады.
ЖАНАРМАЙ ҚЫМБАТТАЙДЫ
Сарапшының айтуынша, ең үлкен қысым жанармай бағасы арқылы сезілуі мүмкін. 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап Еуразиялық экономикалық одақта мұнай мен мұнай өнімдерінің бірыңғай нарығы іске қосылуы тиіс.
— Қазір Қазақстанда бензин Ресей мен Қырғызстанға қарағанда шамамен екі есе арзан. Сондықтан бағалар теңестірілсе, жанармай құны 70–90% аралығында өсуі мүмкін. Бұл бір күнде емес, бірақ салыстырмалы түрде тез жүзеге асуы ықтимал. Мұндай өзгеріс қазақстандықтардың экономикалық жағдайына айтарлықтай әсер етеді, — дейді экономист.
Оның айтуынша, бензин қымбаттаған кезде жүк тасымалы, тауарлар мен қызметтердің бағасы да автоматты түрде өседі.
АҚША
Валюта бағамына қатысты Абдрахманов қазіргі теңге тұрақтылығы белгілі бір деңгейде шартты екенін айтады. Қазір доллар шамамен 493 теңге деңгейінде саудаланып жатыр. Алайда қаржы нарығындағы болжамдар теңгенің біртіндеп әлсіреуін көрсетеді: бір айдан кейін шамамен 508 теңге, ал бір жылдан соң орта есеппен 540 теңге болуы мүмкін.
Дегенмен сарапшы долларды 510–550 теңге аралығында сатып алғандарға дүрлікпеуге кеңес береді.
— Нарық қатысушыларының басым бөлігі базалық мөлшерлеме 18% деңгейінде сақталады, ал бір жылдан кейін шамамен 16,75% болады деп күтеді. Жоғары пайыздық мөлшерлеме теңгені қолдап отыр, себебі ол капиталды теңгелік активтер мен мемлекеттік облигацияларға тартады. Сондықтан теңге әзірге салыстырмалы түрде тұрақты көрінеді, — дейді ол.
Сарапшының айтуынша, ақшаның бір бөлігін теңгеде — жоғары депозиттік мөлшерлемелерді пайдалану үшін, ал бір бөлігін валютада — девальвациядан сақтану үшін сақтау тиімді.
