×
478.39
489.68
7.95
#қаңтар қақтығысы #Ресей-Украина соғысы #әкімге үш сұрақ #лот ашар #кибербуллинг #жаңа облыстар #коронавирус #hi-tech
478.39
489.68
7.95

Қазақстанда «зомби-компаниялар» көбейіп кетті – банктен көбінесе қарызды солар алады

05.08.2022, 10:36
Фото: Ашық дереккөзден

Ұлттық банк 2021 жылды қорытындылаған қаржылық есебінде елде зомби-компаниялардың көбейіп кеткенін жария етті, деп хабарлайды Ulysmedia.kz.

«2021 жылы нақты сектордың кірістері мен ақша ағындарының едәуір өсуін төлемге қабілетті кәсіпорындар қамтамасыз етті, бірақ банктік қарыз алушылардың жартысына жуығы – капиталы төмен не теріс кәсіпорындар. Соңғы 6 жылда кәсіпорындардың борыштық жүктемесі біртіндеп төмендеп, кәсіпорындардың балансындағы негізгі қаражаттың деңгейі орташа алғанда олардың банктік берешегін өтейтіні байқалады. Капиталы төмен немесе теріс кәсіпорындар көбінесе өз баланстарында пассивтер құрылымындағы борыштың көп көлемін шоғырландырып, пайдасы пайыздық шығыстарды өтеуге әрең жететін зомби компаниялар деп аталатын компаниялардың негізгі бөлігін құрайды», - делінген есепте.

Ұлттық Банк кәсіпорындардың  есептіліктері деректерінің негізінде пайдасы пайыздық шығысын әрең өтейтін зомби компаниялар деп аталатындарды бағалаған. Мәселен, 2020 жылы мұндай кәсіпорындардың саны 2019 жылмен салыстырғанда екі есе артқан. Зерттеу іріктемесіне 2010-2020 жылдар аралығында жыл сайын пайыздар мен салықтарды төлегенге дейін пайда нөлдік емес 3013  ірі, орта және шағын кәсіпорындар кірген.

«Халықаралық әдебиеттерде «зомби компаниялар» әдетте нарықтан сатып алу немесе банкроттық арқылы кетпейтін және жұмысын жалғастырып жатқан тиімсіз фирмалар ретінде анықталады. ЭЫДҰ зомби фирмаларға 10 жыл болған не одан асқан, үш жыл қатарынан пайыздарды жабу коэффициенті 1-ден төмен болған компанияларды жатқызады. Біздің жағдайда зомби компанияларына пандемиялық 2020 жылға дейін кемінде 10 жыл жұмысын жүргізген және екі жыл қатарынан пайыздарды жабу коэффициенті 1-ге тең не одан кем кәсіпорындар кіреді», - делінген есепте.

Зомби санатына кірген компаниялар – негізгі бөлігі тарихи тұрғыдан міндеттемелері өз активтерінен асатын дәрменсіз кәсіпорындар. Осылайша, дәрменсіз кәсіпорындар соңғы 10 жылда орта есеппен зомби кәсіпорындарының жартысын құраған. Ал үстеме капиталдандырылмаған және төлеуге қабілетті кәсіпорындар тиісінше 17%-ды және 33%-ды құраған. Алайда 2020 жылы зомби компаниялардың саны төлеуге қабілетті кәсіпорындардың есебінен де асты. Бұл капитал (пассивтер) құрылымына қарамастан көптеген компанияның бизнесіне теріс әсер еткен пандемия дағдарысының ерекшелігімен түсіндіріледі. Осылайша, 2020 жылы төлеуге қабілетті кәсіпорындардың үлесі 45%-ға, ал төмен және теріс капиталы бар кәсіпорындардың үлесі тиісінше 20%-ға және 35%-ға жетті.