Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жұмыс сапарымен Вашингтонға келді.
Сапар аясында Мемлекет басшысы Бейбітшілік кеңесінің алғашқы отырысына қатысып, шетел лидерлерімен және АҚШ-тың жоғары лауазымды тұлғаларымен кездесулер өткізбек.
Ресми мәліметке сәйкес, Бейбітшілік кеңесі жаһандық қауіпсіздік, қақтығыстардың алдын алу және жаңа әлемдік тәртіпті қалыптастыруға арналған платформа ретінде құрылды. Алайда бұл бастама - тек дипломатиялық алаң ғана емес, әлемдік ықпал үшін жүріп жатқан жаңа күрестің бір көрінісі деп жатыр сарапшылар.
Вашингтон Қазақстанды не үшін шақырды
Тоқаевтың жаңа халықаралық құрылымның алғашқы құрамында болуы, әрине, Қазақстанның геосаяси салмағы артқанын көрсетеді. Соңғы жылдары Астана өзін тек аймақтық ойыншы емес, диалог жүргізе алатын бейтарап мемлекет ретінде ұсынуға тырысып келеді.
Вашингтон үшін де бұл кездейсоқ таңдау емес. Қытаймен текетірес күшейіп, дәстүрлі институттар әлсіреген шақта АҚШ жаңа серіктестер мен жаңа форматтарды іздеуде. Осындай жағдайда көпвекторлы саясат ұстанған Қазақстан Батыс үшін ыңғайлы, бірақ толық сенімді емес серіктес.
Үш алыптың ортасындағы Астана
Бейбітшілік кеңесіне қатысу Қазақстанға жаңа мүмкіндік те, жаңа тәуекел де әкеледі. Себебі Астана әлі де АҚШ, Қытай және Ресей арасындағы нәзік тепе-теңдікті сақтап отыр.
Мұндай алаңдар Қазақстан үшін жай протокол емес. Бұл дегеніміз - аман қалу стратегиясы. Үлкен державалар арасында қысылып қалмаудың жалғыз жолы - халықаралық форматтарда көріну, қатысу, өз орныңды бекіту.
Қазақстан неғұрлым жаһандық процестерге араласса, соғұрлым оны сыртқы күштердің елемеуі қиын болады.
Бұл сапар нені шешуі мүмкін
Вашингтондағы кездесулер тек символикалық сипатта қалмауы мүмкін. Сарапшылар инвестициялар, энергетика, сирек жер металдары және Орталық Азия қауіпсіздігі негізгі тақырыптарға айналады деп болжайды.
Бірақ басты интрига - Қазақстанның ұстанымы. Астана бұрынғыдай сақ дипломатияны жалғастыра ма, әлде жаңа әлемдік жағдайда нақтырақ позиция таныта ма?
Бейбітшілік кеңесінің алғашқы отырысы бұл бастаманың шынайы ықпалға айналатынын немесе кезекті геосаяси клуб болып қалатынын көрсетеді.
Бірақ бір нәрсе нақты анық: Қазақстан мұндай форматтарға жай қатысып жүрген жоқ. Бұл - елдің перифериядан шығып, дербес ойыншыға айналу талпынысы.
