Экономист Айдархан Құсайынов Алматыда автотұрақ құнын көтеруді ұсынды. Оның пікірінше, бір сағаттық тұрақ ақысы 500-700 теңге, тіпті одан да дұрысы 1 000 теңге болуы керек. Сарапшының пайымынша, бұл қала көшелеріндегі көліктердің санын азайтып, кептелісті жеңілдетуге мүмкіндік береді, деп хабарлайды Ulysmedia.kz.
100 теңге аз ба?
Айдархан Құсайынов өз ұсынысын Telegram-дағы арнасында жазды. Оның айтуынша, бұл идеяны бұған дейін сарапшылар ортасында да көтерген. Алайда оған «халық наразылығын туғызуы мүмкін» деген ескерту айтылған. Экономист бұл пікірмен келіспейді.
– Кептеліс мәселесін шешіп, қоғамдық көлікті іске қосу үшін көшелерден көліктерді алып тастау керек. Бұдан басқа жол жоқ. Көшелерді кеңейту – жаяу жүргіншілердің, ағаштардың, арықтардың, қала тұрғындарының кеңістігін тартып алу, қаланы құрту деген сөз, – деп жазды Құсайынов.
Ол ең әуелі жүріп келе жатқан көліктермен емес, жол бойында бірнеше сағат бойы тұрақтап тұрған машиналармен күресу керек деп есептейді.
Экономист автотұрақ орнын жылжымайтын мүлікті жалға алумен салыстырды. Оның есептеуінше, Алматыда шамамен 10 шаршы метр тұрғын үйді ұзақ мерзімге жалға алу орта есеппен тәулігіне 2 000 теңгеге түседі. Ал қала орталығында қысқа мерзімді жалдау құны 5-8 мың теңгеге дейін жетуі мүмкін. Ал көлікті таңғы 8:00-ден кешкі 19:00-ге дейін көшеде небәрі 1 100 теңгеге қалдыруға болады.
– Қоғамдық кеңістік жеке кеңістіктен қымбат болуы керек. Үш сағат бойы бір тұрақ орнының бос болмауынан маңайдағы кофехана, дәмхана, дүкендер мен сервис орталықтары 5-8 клиенттен қағылады. Адам шай ішіп, кейін 300 теңге төлейді, ал қала мен бизнес мыңдаған теңге жоғалтады, – деп есептейді экономист.
Тұрақ іздеуге кететін уақыт азаяды
Құсайыновтың пікірінше, тағы бір мәселе – жүргізушілер бос тұрақ іздеп, жолдың оң жақ жолағымен баяу жүреді. Бұл жерде такси жүргізушілері де тоқтайды. Ал жол жиегіне қойылған көліктер жолдың тұтас бір жолағын алып қояды.
Соның салдарынан басқа көліктер кварталдарды айналып өтуге мәжбүр болады, жүргізушілердің уақыты көбірек кетеді, ал көліктерден шығатын зиянды қалдық көлемі артады.
Экономист қала көлік қозғалысын шектеп, арнайы жолақтар енгізіп, көшелерді тарылтып жатқанымен, таңертең көлігін қойып, бірнеше сағаттан кейін ғана қайта алатын жүргізушілер үшін арзан тұрақты сақтап отырғанын әділетсіз деп есептейді.
Оның пікірінше, тұрақ ақысы сағатына 1 000 теңгеге көтерілсе, көптеген адам бірнеше сағатқа көлік қалдыру қажет болған жағдайда автобус немесе метроны таңдауға көшеді.
– Жұмысқа немесе ұзақ кездесуге бара жатсаң, метроға не автобусқа отырған тиімді: 2-8 мың теңге – айтарлықтай сома. Бос тұрақ орындары пайда болады, көлік іздеп қосымша 15 минут айналмайсың, қозғалыс жылдамдайды, ауа тазарады, – деді сарапшы.
Экономист мұндай шешім міндетті түрде жаппай наразылық туғызады деген пікірмен де келіспейді. Оның пайымдауынша, бос жолдар, керісінше, такси жүргізушілеріне, курьерлерге, автобустарға және бизнеске тиімді болады.
Қаланың орталығында тұратын тұрғындарға да үйлерінің маңында көлік азайса, жағдай жеңілдейді деп есептейді Құсайынов.
Ал қымбат тұрақтан түсетін қаржыны ол Алматы бюджетіне түсетін қосымша әрі әділ кіріс деп атады. Экономист қазіргі сағатына 100 теңгелік тарифті қала жерін пайдаланғаны үшін тым төмен төлем деп отыр.
