Украина АҚШ-тың өтінішінен кейін қазақстандық мұнай тасымалдайтын танкерлерге шабуыл жасауды тоқтатты

Толығырақ

Басылымның мәліметінше, Вашингтон шабуылдар әлемдік мұнай нарығына қосымша қауіп төндіріп, Қазақстанда жұмыс істейтін ірі америкалық компаниялардың мүддесіне әсер етеді деп алаңдаған.

Financial Times дереккөздерінің айтуынша, бұл мәселе Вэнстің Украина президенті Владимир Зеленскиймен 31 шілдеде болған телефон әңгімесі кезінде талқыланған. Осыдан кейін КҚК терминалы маңындағы танкерлерге шабуыл жасалған жоқ. Басылым мұны украиналық шенеуніктердің мәліметтері мен ашық деректерге жүргізілген талдау да растайтынын жазды.

Алайда бұл Украинаның Қара теңіздегі кемелерге шабуыл жасаудан толық бас тартқанын білдірмейді. Киев КҚК инфрақұрылымы мен ресейлік емес танкерлерге, егер олар Украина санкцияларына ілікпесе және ресейлік мұнай немесе өзге де ресейлік жүктерді тасымалдап жүрмесе, тиіспеуге келіскен.

Украиналық шенеуніктердің бірі FT-ге Киев америкалық серіктестерінің ұстанымын мұқият ескеретінін айтқан. Оның сөзінше, Вашингтонның өтінішінен кейін арнайы тетіктер құрылып, КҚК айналасындағы жағдай АҚШ және Қазақстанмен бірнеше рет талқыланған.

АҚШ неге араласты?

КҚК Қазақстан үшін ғана емес, АҚШ үшін де маңызды. Жобаға америкалық мұнай алпауыттары Chevron мен ExxonMobil қатысады. Олар Қазақстанның мұнай саласына да ірі инвестиция салған.

Chevron Теңіз кен орнындағы үлестің 50 пайызына, ал ExxonMobil 25 пайызына ие. Америкалық шенеунік Financial Times-ке Вашингтон Киевті ресейлік емес кемелер мен КҚК нысандарына жасалған шабуылдарды тоқтату қажеттігі туралы ескерткенін растады.

АҚШ әкімшілігі бұл құбырды Қазақстан мұнайын Еуропаға жеткізетін ең маңызды бағыттардың бірі әрі ресейлік энергия ресурстарына балама ретінде бағалайды.

Басылымның мәліметінше, Украина кемелердің Украина санкцияларында болмауы және ресейлік мұнай немесе басқа да ресейлік жүктерді тасымалдамауы шартымен АҚШ-қа тиісті кепілдіктер берген.

Шабуылдар Қазақстанның мұнай экспортына әсер етті

КҚК айналасындағы жағдай шілде айында күрт шиеленісті. Новороссийск маңындағы шабуылдар мұнай тиеу жұмыстарына кедергі келтіріп, Қазақстанды осы бағыттағы тасымалды уақытша шектеуге мәжбүр етті.

Сонымен қатар кеме иелерінің тасымалдау және сақтандыру шығындары айтарлықтай өсті.

Kpler мәліметінше, шілде айында КҚК арқылы тәулігіне шамамен 1,3 млн баррель мұнай жөнелтілген. Бұл маусымдағы көрсеткіштен шамамен 300 мың баррельге, ал мамырдағыдан 600 мың баррельге аз.

17 шілдеде болған шабуылдардың бірінде Exxon жалдаған танкер зақымданды. Ол кезде кеме КҚК терминалы маңында мұнай тиемек болған.

Кейін жағдай шілде айының соңында тағы да ушықты. Шабуылдардан кейін бірқатар коммерциялық кемелер мұнай тиеуді уақытша тоқтатты.

Bloomberg мәліметінше, туындаған іркілістер тамыз айында CPC Blend мұнайының экспортын айтарлықтай қысқартуы мүмкін. Жаңа шабуыл қаупіне байланысты КҚК терминалына баруға келісетін кеме иелерінің саны азайған.

Кей күндері бағыт бойынша Жерорта теңізіне тасымалдау құны тәулігіне 400 мың доллардан асып кеткен.

Қазақстан балама бағыттарды іздеп жатыр

КҚК-дағы проблемалар Қазақстанды мұнайдың бір бөлігін басқа бағыттарға қайта бұруды жеделдетуге мәжбүр етті.

Шілде айында мұнайдың жекелеген көлемдері Ақтау порты, Атасу – Алашаңқай мұнай құбыры және Атырау – Самара бағыты арқылы жөнелтілді.

Қосымша бағыттар ретінде билік Баку – Тбилиси – Джейхан бағытын, Каспий теңізі мен Әзербайжан арқылы тасымалдауды, сондай-ақ Баку – Супса бағытын қарастырып жатыр.

Қазақстанның Энергетика министрлігінің мәліметінше, қазір Баку – Тбилиси – Джейхан бағыты арқылы жылына шамамен 1,2 млн тонна қазақстандық мұнай тасымалданады. Әзербайжан бұл көлемді 2,2 млн тоннаға дейін арттыруға дайын.

Алайда әзірше бұл бағыттар КҚК-ны толық алмастыра алмайды. Қазақстан мұнай экспортының негізгі бөлігі осы консорциум арқылы өтеді, ал балама бағыттардың өткізу қабілеті КҚК көлемімен салыстыруға келмейді.