Қазақстанда кино өндірісіне бөлінетін мемлекеттік қаржы көлемі соңғы жылдары айтарлықтай өсті. 2024-2026 жылдары жарыққа шығуы жоспарланған 24 киножобаға Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы арқылы 6,5 млрд теңгеден астам қаржы қарастырылған. Бұл туралы акционерлік қоғамның Ulysmedia.kz сұрауына берген жауабында айтылған.
БЮДЖЕТТІҢ БАСЫМ БӨЛІГІ ТОЛЫҚМЕТРЛІ ФИЛЬМДЕРГЕ БӨЛІНГЕН
Бөлінген сома – отандық кино индустриясының ауқымы кеңейіп келе жатқанын көрсететін нақты көрсеткіш. Бірақ осы өсім сапаға қалай әсер етеді деген сұрақ ашық күйінде қалып отыр.
Алдымен құрылымға назар аударайық. Қаржыландырудың басым бөлігі толықметражды көркем фильмдерге тиесілі. Олардың бюджеті орта есеппен 200-400 млн теңге аралығында. Мысалы, «Бүркітші», «38», «Тұяқ», «Крепость №307» сияқты жобалар 300 млн теңгеден жоғары қаржы алған. Ал «Күнес», «Начни с себя», «Қосшығұлов. Шоколад фабрикасы» секілді фильмдер жарты миллиард теңгеге жуық бюджетпен ерекшеленеді. Бұл – мемлекет ірі прокатқа бағытталған коммерциялық немесе тарихи-драмалық жобаларға көбірек басымдық беріп отырғанын аңғартады.
АНИМАЦИЯ НАЗАРДАН ТЫС ҚАЛМАДЫ
Екінші маңызды бағыт – анимация. «Команда А» (582 млн теңге) мен «Жібек» (288 млн теңге) сияқты жобаларға қомақты қаражат бөлінуі балалар контентіне деген сұраныстың артқанын көрсетеді. Қазақстанда сапалы анимация өндірісі әлі де дамудың бастапқы кезеңінде екенін ескерсек, мұндай инвестициялар стратегиялық қадам деп бағалануы мүмкін.
ҚЫСҚАМЕТРЛІ ФИЛЬМДЕРДІҢ ҚАРЖЫСЫ НЕГЕ АЗ?
Ал қысқаметрлі және деректі фильмдерге бөлінген қаржы салыстырмалы түрде аз. Мысалы, «Әже» фильміне 25 млн теңге, «Қиял vs қадам» анимациясына 36 млн теңге ғана қарастырылған. Деректі кино да 75-90 млн теңге көлемінде қаржыландырылған. Бұл – авторлық кино мен эксперименттік бағыттардың жүйелі түрде шетқақпай қалып отырғанын білдіреді. Әдетте халықаралық фестивальдерде дәл осы жанрлар елдің имиджін қалыптастыратынын ескерсек, мұндай теңгерімсіздік ұзақ мерзімде мәселе тудыруы мүмкін.
Тағы бір назар аударатын жайт – жобалардың атауы мен тақырыптық әркелкілігі. Қазақ тіліндегі («Ақжелең», «Сағындым сені», «Мұғалім») және орыс тіліндегі («Тревожная ночь», «Скважина №37») жобалардың қатар жүруі нарықтың екі тілдік аудиторияға бағытталғанын көрсетеді. Бірақ бұл жерде ұлттық мазмұн мен тіл саясатының үлесі қандай деңгейде сақталады деген сұрақ туындайды.
– Аталған киножобалардың өндірісі 2024-2026 жылдарды қамтитынын атап өтеміз,– деді Ұлттық киноны қолдау орталығы редакция сауалына.
Жалпы алғанда, мемлекет қаржысы кино индустрияны ұстап тұрған негізгі тірекке айналған. Алайда негізгі мәселе – қаржының тиімділігі. Соңғы жылдары қазақстандық фильмдердің прокаттағы табысы, көрермен сенімі және халықаралық деңгейдегі нәтижелері жиі сынға ұшырап жүр.
Айта кету керек, осы уақытқа дейін мемлекет қаржысына түсірілген QAITADAN фильмі ғана 1 млрд теңгеден астам табыс жинады.