Қазақстанда пәтер бағасы өсіп жатыр. Алайда тұрғын үй сатып алушылардың саны айтарлықтай азайған. Құрылыс саласының сарапшысы Диляра Сейітнұрова мұның себебін түсіндірді, деп хабарлайды Ulysmedia.kz.
Баға өсіп, мәмілелер саны азайған
Ұлттық статистика бюросының кейінгі мәліметіне қарағанда, Алматыда тұрғын үйдің бір шаршы метрі 739 762 теңгеге жеткен. Бір жылда баға 16,6% өскен.
Астана да Алматыға жақындап қалды. Елордада бір шаршы метрдің құны 747 116 теңге болып, 15,9% қымбаттаған. Ал Шымкентте баға 5,4% өсіп, 541 676 теңгеге жеткен.
Сонымен қатар жеті айда тұрғын үйді сатып алу-сату мәмілелерінің саны айтарлықтай азайған. Биыл бұл көрсеткіш 225 400 болса, былтыр осы кезеңде 258 200 мәміле тіркелген.
Баға неге төмендемейді?
Сейітнұрованың айтуынша, бастапқы тұрғын үй нарығындағы бағаның өсуіне сұраныс емес, құрылыс шығындары әсер етіп отыр. Құрылыс материалдары қымбаттап жатыр. Жаңа тұрғын үй құрылысына салынатын 16% ҚҚС та сметаға енгізілген. Оның әсері қазіргі жобалар аяқталып, пайдалануға берілетін 2027-2028 жылдары бағаға әсер етеді.
Құрылыс салушылар ұсынатын бөліп төлеу мүмкіндігі де бұрынғыдай тегін емес. Ақшаны пайдалануға байланысты шығындар пәтердің шаршы метрінің бағасына қосылады.
– Құрылыс салушы өзіндік құнынан төмен бағаға сатпайды. Сондықтан сату бөліміндегі кезек сирегенімен, баға өзгеріссіз қалады, – деп жазды сарапшы.
Пәтер сатып алушылар неге азайды?
Сейітнурова тұрғын үй сатып алуға деген ниет жоғалған жоқ деп есептейді. Негізгі мәселе – қаржының жетіспеуі.
– Базалық мөлшерлеме 16,25% болған кезде нарықтық ипотека қымбатқа түседі. Лимиттері мен кезегі бар мемлекеттік бағдарламалар барлығына бірдей қолжетімді емес. Инфляция жинақ ақшаның құнын төмендетеді. Адамның пәтер алғысы келеді, бірақ қаржысы жетпейді, – деп түсіндірді ол.
Сарапшы мұны қанағаттандырылмаған сұраныс деп атайды. Оның пікірінше, қолжетімді қаржы пайда болған кезде бұл сұраныс қайта жанданады.
Неге тұрғын үй нарығында дағдарыс қаупі жоқ?
Сарапшы 2007 жылғы дағдарысты еске салды. Ол кезде тұрғын үй бағасы арзан ипотеканың әсерінен шарықтады. Адамдар пәтерлерді жарты жылдан кейін қайта сату мақсатында сатып ала бастады. Несие беру тоқтаған кезде сатушылар бір мезетте пәтерлерін сатуға асығып, нарық бірнеше айдың ішінде құлдырады.
Қазіргі жағдай керісінше. Несие қымбат, алыпсатарлар азайған. Сондықтан пәтерлерді жаппай арзан бағамен сататындай жағдай қалыптаспаған.
Сұраныс төмендеген кезде құрылыс салушы бағаны шығынға батып түсіргеннен гөрі, нысанды сатуды кейінге қалдырып, құрылыс қарқынын баяулатуы мүмкін.
Тұрғын үй нарығы қашан жанданады?
Сейітнұрованың пікірінше, нарықты жандандырудың негізгі шарты – сатып алушылардың қолында қолжетімді қаржының болуы. Ол үшін ипотека арзандап, халықтың нақты табысы өсуі керек.
Ұлттық банк базалық мөлшерлемені қатарынан екінші рет төмендетті. Алайда реттеушінің шешімі мен оның ипотекалық несие шарттарына нақты әсері арасында алты-тоғыз ай уақыт өтуі мүмкін.
Сарапшы алғашқы айтарлықтай өзгерістерді 2027 жылдың бірінші жартысында күтеді. Оның болжамынша, әуелі тұрғын үйді сатып алу-сату мәмілелерінің саны артады, ал баға ең соңында өзгереді.