Кейбір идеологтарға халықтың саяси белсенді болмағаны тиімді – Айбек Барыс

КӘСІПКЕР «ӘДІЛЕТТЕН» НЕ ІЗДЕДІ?

– Жуырда ғана «Әділет» партиясына кіргеніңізді жарияладыңыз. Бұған дейін бірнеше сұхбатта кәсіпкермін, тек бизнеспен айналысамын, саясатқа араласпаймын дедіңіз. Шешіміңіз неге өзгерді? Саясаттан не іздедіңіз? Не күтесіз?

– Әлі де өз пікірімді өзгерткен жоқпын. Мені саясаткер деп айтуға болмайды. Шынында мен өнеркәсіпшімін. Өмір бойы өнеркәсіпте жұмыс істеп келе жатқан адаммын. Бірақ шеттен сынап отырғанша, партияға кіріп, қордаланған мәселелерді жұмыс топтарында көтеріп, елге пайдалы болсақ, өз үлесімізді қоссақ деп ойлағам. Қазір дәл сондай сәт. Бір жағадан бас шығарсақ, президент бастаған реформаларды жалғастыру оңайырақ болады деп есептеймін. Біздің саладағы көп мәселе шешімін тауып жатқанын көріп отырмын. Бұдан бұрынғы сұхбатымда «Әділетті Қазақстанның нәтижесін алғаш көргендердің бірі –  мен» деген едім. Мен әділеттілікке сенем. Партияның аты «Әділет» болған соң, әділеттілікті бірге іздейміз бе деген оймен келдім.

– Қоғамда салмағы, ықпалы бар кәсіпкерсіз. Артыңыздан ерген жастар көп. Сіздің қадамыңыз, сіздің таңдауыңыз үлкен жауапкершілік екенін түсінесіз бе?

– Әрине, түсінем. Өйткені жанымда тек серіктестерім мен әріптестерім емес, жас балалар да бар. «Барыс мінез» деген жобамыздың үшінші маусымы жүріп жатыр, онда да кем дегенде менің пікіріммен санасатын 50 мың адам бар. Мүмкін олар да «Әділет» партиясына кіретін шығар. Әрине, кіру керек деп міндеттей алмаймын. Бірақ уақыт өте келе көп нәрсеге көзқарасым өзгерді. Кейбір мәселелерде тезірек нәтижеге жетуге болады. Оның бір құралы – партия. Дұрыс шешім, дұрыс жол ұсынамыз деп ойлаймын. Көп болып сөйлесек, дауысымыз да дұрыс шығады. Айтылған дүниелер естір  құлаққа жетіп, уақытында шешілсе, көп мәселе болмайды да.

 – Ал ондай үлкен күшпен неге өзіңіз жаңа партия құруға әрекеттеніп көрмедіңіз? Әлде сіз реалистсіз бе?

– Мен шынында да реалистпін. Кәсіби саясаткер болу – оңай іс емес, үлкен еңбек. Ірі кәсіп пен саясатты қатар алып жүру де оңай емес. Менде қазір 6-7 ірі жоба бар. Оның бәрін бітіру  керек. Мен әлі күнге дейін әр адам өзіне берілген қарым-қабілетті пайдаланып, қоғамға пайда әкелуі керек деп есептеймін. Кәсіби саясаткер саясатымен айналыссын. Ал біз өнеркәсіппен айналысып, үлкен нәтижелерге жетіп жатырмыз.  Сол себепті әзірге бизнесте қалып отырмыз. Мемлекет ірі кәсіпке дәл қазіргідей қолдау көрсетуді жалғастырса, біз жұмыс орындарын ашып, салығымызды төлеп, елге пайдамызды тигізе аламыз. Алда не боларын, көзқарасымыз қалай өзгерерін білмеймін. Әзірге өз ісімізбен айналысып жүрміз.

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ КЛИМАТ

– Демек, сіз үшін ең бірінші басымдық бизнес қой?

– Иә. Өйткені ұжымымыз өте үлкен. BARYS DYNAMICS үлкен холдинг болды. Қазақстанның өзінде 6-7 жобаны дөңгелетіп отырмыз. Таяу Шығыста, Еуропада да жұмыс істейміз. Бірақ ең үлкен жобаларды елде жүзеге асыру себебіміз – үкімет тарапынан қолдау көрсетілуі.

– Сіздің бизнесіңіз президентттің, үкіметтің қолдауына зәру ме?

– Зәру деп айтуға болмайды. Соңғы уақытта біздің инвестициялық климатты көршілермен, Еуропамен, Америкамен көп салыстырады. Айтылып жатқан кейбір пікірлермен келіспеймін. Қазіргідей қолдау болса, сөзсіз дамимыз.

– Кәсіпкерлердің көбі Қазақстандағы инвестициялық климат күрт нашарлаған дейді. Өзбекстанға кетуге ниеттенгендер, ондағы мемлекеттік қолдауды, салық жеңілдіктерін қолайлы көрушілер көбейген. Бізде президент қолдағанымен, нақты іске келгенде аяқтан шалу, кедергі келтіру көп дегенді жиі естимін.

– Дәлелсі әңгіме өте көп. Айтып жүрген азаматтардың қаншасы Өзбекстанға көшті? Бизнестерін Қазақстаннан әкетіп, сонда апарып орнықтырды ма? Мен тек қана әңгіме естимін. Оған сену-сенбеу –  әр адамның өз ісі. Еуропада да, басқа жерлердер де жұмыс істеп жүрмін. Біздегідей қолдау еш жерде жоқ.

– Мемлекеттің қолдауы деген не? Ақша ма, жеңілдік пе, әлде моральдық қолдау ма?

– Мәселен, Еуропада толықтай ескі капитализм. Онда саған ешкім еркін экономикалық аймақ ұсынбайды. Жерің міне, инфрақұрылымың міне, салықты пәлен жыл төлеме деп басыңнан сипамайды. Нағыз бюрократияны Еуропадан көресің. Жан-жақта жұмыс істеп көрген тәжірибеме сүйеніп айтып отырмын. Әйтпесе біздің үкіметті мақтайын деген мақсатым жоқ. 

Соңғы кезде көршілермен салыстыру көбейгені рас. Күшті болса, неге бәрі сонда көшіп, жұмыс істемейді? Егер мақтаулы елдерге барып дамып, бизнесі гүлденіп кетсе, әрине, ойлануға болады.

– Қазақстанда билікпен ешқандай қарым-қатынас жасамай, өзіңмен-өзің тәуелсіз бизнес жасау мүмкін бе?

– Мүмкін екенінің бір дәлелі – мен. Билікте бірде-бір туысым жоқ. Шенеунік болып отырған құдам да, ағам да, інім де жоқ. Билікке қатысы бар серіктестерім де жоқ. Ауылда туып-өсіп, қарапайым отбасынан шықсам да, компаниямды үлкен холдинг деңгейіне көтере алдым. Біздің саламызда құпия дерек көп, бәрін ашып айта алмаймын, бірақ капитализациямыз өте жақсы.

ҚАЗАҚ ӨНДІРІСІНІҢ ДАМУЫН ҚАЛАМАҒАН КІМДЕР?

– Соңғы 5 жылда әлеуметтік желіде жазған жазбаларыңызды саралап шықтым. Қаңтар оқиғасынан кейінгі жазғандарыңыз әлдеқайда өткір болды. 3 жыл бұрын сайлауға түскенде де белсенділігіңізбен, батыл пікірлеріңізбен көзге түстіңіз. Соңғы уақытта қоғамдағы оқиғаларға үн қоса бермейміз. Көбіне жобаларыңызды таныстырып, салауатты өмір салтын насихаттайсыз. Мен білетін Айбек Барыс – күрескер, халықтың мәселесіне бейжай қарамайтын азамат. Контентіңіз неге өзгерді? Бұл өз таңдауыңыз ба, әлде «айтпа, жазба» деген ескерту болды ма?

– Маған хабарласып, «айтпа, жазба» деп нұсқау беретін адам жоқ. Ешкімнің қабағына қарайтын адам емеспін. Ол кезде (Қаңтар оқиғасынан кейін - ред.) өзімнің бір «төбелесім» болды. Бірақ ол халықтың мүддесі үшін емес, компанияның мүддесі үшін күрес еді. Үлкен ұжымның, мыңдаған жұмысшының, түптеп келгенде бүкіл қорғаныс саласының мүддесі тұрды. Қазақстанның өндірісі дамымасын деген адамдар болды. Сондай кезеңнен өттік. Мен әлі күнге дейін шындықты айтамын. Жақсыны – жақсы, жаманды – жаман деймін. Сол үшін контентім өзгерген болар. Әлгі «төбелесті» тоқтатқан – президент. Зауытқа келіп, ұжымның алдында бізді қолдады. Бізге тиіспесе, біз ешкімге тиіспейміз.

– Қазақ өндірісінің өсуін қаламаған кімдер сонда?

– Өз ішімізде жүрген қазақтар. Олар биліктен кетті. Әрине, сырттан оларға көп көмек көрсетілді. Бұл құпия емес. Тәуелсіздік алғаннан бері белгілі бір тор қорғаныс саласын дамытпады. Біз келгелі бері 2-3 жаңа компания ашылды. Қазір біз бірнеше мемлекетке экспорт жасаймыз. Шетелдің мықты компанияларымен бәсекелес болып жүрміз. Сіз атаған кезеңде бізді аяқтан шалған лауазымды адамдармен «төбелес» жүріп жатқан соң желідегі контентім де сол сипатта болды. Қазір жоқ нәрсені бар деп айта алмайсың ғой.  Соңғы 3-4 жыл ішінде біздің салаға үлкен көңіл бөлініп, қолдаудың арқасында дамып жатырмыз. Құпияға жататындықтан, көп нәрсе айтылмайды. Қазақ инженерлерінің, конструкторларының идеялары өте мықты.

ҚАЗАҚ ЖАСТАРЫ НЕГЕ ИНЖЕНЕР БОЛҒЫСЫ КЕЛМЕЙДІ?

– Кәсіпкерлер үшін, оның ішінде өзіңіз үшін әлеуметтік желі қандай құрал?

– Жүріп өткен жолым жастарға үлгі болса деген мақсат менікі. Ауылда туып-өскен қазақтың қара домалағы өз еңбегімен осындай дәрежеге жете алғанын өскелең буын көрсе, білсе деймін. Қазір жастардан сұрасаң, блогер, әртіс, спортшы, әкім болғысы келеді. Оның бәрі дұрыс, әрине. Бірақ біз өзіміз үлгі болу арқылы қоғамдағы трендті өзгертсек дейміз. Инженер болсам, құрылысшы болсам деп армандайтын жастар көбейгенін қалаймыз. Мәселен, ғалым десе, ақ халатты киіп алып зертханадан шықпайтын, айлығы шайлығына жетпейтін адам елестейді ғой. Мұндай пікірді өзгерту керек. Мықты ғалым – дәулетті адам. Біздің холдингтегі білікті инженерлер, констукторлар жоғары жалақы алады.

– Қанша алады?

– Орта есеппен 1,5 млн теңгедей. Біздің холдингтегі компаниялардың басшылары – өз ішімізден шыққан жастар. Цех бастығы, учаске бастығы болды. Қазір бас директор қызметін атқарады. Миллиондаған жалақы алады, сыйақылары тағы бар.

Осы жылдың аяғында немесе келесі жылы үлкен ғылыми жобаны қолға алмақшымыз. Тек Қазақстандағы ғана емес, Орталық Азиядағы стартаптардың басын қосатын венчурлық қор құруды көздеп отырмыз. Айына бір рет байқау жариялап, ең жаңа, ең озық технологияларды, идеяларды іріктеп, Қазақстанда жетілдіріп, әрі қарай экспортқа шығаруды мақсат етіп отырмыз. Қазақстан мамандары өте дарынды екеніне біздің холдинг дәлел. Өйткені біздің қорғаныс саласындағы жоғары технологиялы өндірістің бәрі өз мамандарымыздың қолынан шығады. Біз өте прогрессивті елміз.  Біздің потенциалымыз Израильден кем емес. Біз көштен қалмаймыз. Шетелдік компаниялар жаяу жүрсе, біз жүгіреміз. Қазір тең бәсекелестікте жүрміз.

– Қазақ жалқау, еріншек, тойқұмар деген стереотип әлі күнге дейін бұзылмай келеді. Абай айтқан анықтауыштардан неге арыла алмай келеміз?

– Негізі менің ойым ондай емес. Абай атамыз қазақты ояту, серпілту үшін сарказммен айтты деп ойлаймын. Одан кейін кеңес үкіметінің саясаты біздің еңсемізді езуге бағытталды. Қазақтың қазіргі жастарының пікірі басқа. Олар өте прогрессивті. Кейбір жастарға қарап отырып «мына жігіт 25 жаста осыншалықты ауқымды ойласа, біздің жасқа жеткенде не істейді екен?» деген ойға қаламын.

«ӘДІЛЕТ» ӨЗ АТЫНА САЙ КЕЛЕ АЛА МА?

– Әскерде сарбаз өлімі көбейді. Сау боп кетіп, мүгедек болып оралып жатқандар да аз емес. Шенеуніктерден мұның себебін сұрасаң, сарбаздардың бәрі әлжуаз, құмар ойынға салынған, оңай олжаға әуес дегенді алға тартады. Келісесіз бе осы уәжбен?

– Қорғаныс саласында жүргендіктен осы саладағы шенеуніктердің біразын танимыз, араласамыз. Әскери бөлімдердің бәріне бейнебақылау орнаттық, әлімжеттік жоқ дейді. Жуырда жұбайымның туған інісі әскери борышын өтеуге аттанды. Одан сұрасам да әскерде ұрып-соғу, күш көрсету жоқ екенін айтады. Бірақ оның әскерге аттанғанына небәрі 2-ақ ай болды. Әрі қарай қалай боларын көреміз.

Бейбіт күнде жас балалардың әскерде ажал құшып жатқаны өкінішті. Бірақ оның нақты себебін білместен әлдекімді кінәлауға немесе ақтауға құқығым жоқ. Әр өлімді мұқият тергеп, кінәлілерді жазаға тарту керек деп есептеймін.

– Баласы әскерден табытпен оралған аналардан басқа да қоғамда әділет іздеген адам көп. Журналист болған соң олардың талайымен жүздесеміз, тілдесеміз. Сіз «Әділет» партиясына кіріп отырсыз. Бұл партия пайда болды дегенде халықтың көкейінде «Ескі Қазақстанның» депутаттары кетті, жүйе жаңарады деген үміт пайда болды. «Әділет» партиясы әділет іздеген қоғамның сұранысына сай келе ала ма?

– «Әділет» партиясы өз атына қаншалықты сай келетінін уақыт көрсетеді. Мен сыртынан бақылап, негізсіз сынай бергенше, ішіне кіріп, бәрін көзбен көргім келді. Бұған дейін ешқандай партияға мүше болған емеспін. Қоғам алдында жауапкершілік алайын деген оймен әдейі жария түрде кірдім. Табиғатымыздан белсенді болғандықтан, тыныш отырмасымыз анық. Артымыздағы мыңдаған адам да белсенді болады. Олардың да өз сұрақтары бар. Әділеттік байға да, кедейге де, білімді адамға да, білімсізге де керек. Әділ, адал жұмыс істесең, ол жұмысыңа әділ, адал ақы төленсе, одан артық не керек? Сол үшін әлі күнге дейін мен оған сенем. Сенбесем, ел алдына шығып, сенбейтінімді айтам.

– Болашақта партиядан шығып кетуіңіз мүмкін бе сонда?

– Жоқ, олай ойламаймын. Бір кірген соң нәтижеге жетпейінше тоқтамайтын адаммын. Мен жетпеген нәтиже жоқ. Қойған мақсаттарымның бәріне жеттім.

НАҒЫЗ САЯСАТКЕРЛЕР КІМДЕР?

– Алдағы уақытта сізді Құрылтайдан көруіміз мүмкін бе?

– Депутат болу деген мақсат жоқ. Ол жауапты жұмыс. Бұдан бұрын айтқанымдай, 6-7 жобам бар. Ғылыми жұмыстарымыз бар, холдингтің шаруалары бар. Ол да оңай емес. Кәсіби саясаткер деген кім? Менің ойымша саясаткер деген – үлкен тәжірибесі, білім-білігі бар адам.  Түптеп келгенде қай салада жүрсек те, түпкі мақсат – қоғамға пайда әкелу болуы қажет. Мен әзірше жастарды, стартаптарды қолдау, ғылымды дамыту арқылы елге пайдамды тигізе аламын.

– Сіз үшін Қазақстандағы нағыз саясаткерлер кімдер?

– Ең бірінші саясаткер – президентіміз. Одан кейін премьер-министр Олжас Бектеновті атар едім. Оның қабылдап жатқан шешімдері көкейіме қонады.

– Тағы кімдерді атар едіңіз?

– Менің ойымша, кәсіби саясаткер болу үшін популист болу керек. Көп уәде беру керек.

– Ал менің ұғымымдағы саясаткер – өзінің реформасын жүргізетін, оған жауапкершілік алатын, халықтың алдындағы миссиясын түсінетін, мемлекеттік мүддені жеке мүддеден биік қоя алатын адам.

– Мұндай сипаттамаға 100% cай келетін адам жоқ шығар. Бірақ соған жақын 3-4 адам бар. Бірақ олардың есімін атасам, мені жағымпаз деп айтады. Олжас Бектенов туралы айтқанымды да жағымпаздық дейтін болар. Бірақ шын мәнінде маған оның ер азамат ретінде айтқан сөзінде тұратыны ұнайды.

– Ол кісі халықтың, журналистердің алдына шықпайтыны, ашықтық приципін ұстанбайтыны үшін жиі сынға ұшырайды. Десе де, қызметіне тиянақтылығы, тазалығы жайлы айтушылар аз емес.

– Премьер-министр саясаткер емес, функционер болуы керек.

– Функционер деген – министрліктегі департамент директорлары. Ал премьер-министр, министр, вице-министрдің бәрі саясаткер болуы керек. Лауазымды мемлекеттік қызметке тағайындалған әр адам қоғам алдында атқарған ісінің есебін беруге, халықтың түсінбегенін түсіндіруге міндетті екенін ұғынуы тиіс.

– Дұрыс айтасыз. Менің де партияға жария түрде кіргендегі мақсатым сол. Жария етпесем, ешкім білмес те еді, ешкімнен ешқандай сұрау да болмайтыны белгілі. Партия арқылы елдің, саламыздың дамуын тежейтін көп мәселені тезірек шешуге болатынын білгендіктен осындай қадамға барып, ашықтық принципін ұстанып отырмыз.

ҚАЗАҚ ЖАСТАРЫНЫҢ ӘДІЛЕТТІЛІККЕ КӨЗҚАРАСЫ

– Қазақ –  өте мықты халық. Бірақ бір-бірімізді аяқтан шалуға құмармыз. Неге?

–Аяқтан шалу деген қазақта ғана емес, әр ұлтта, әр халықта бар. Қазіргі жастардың пайымы бөлек. Біз сияқты емес. 20-25-тегі қыз-жігіттерде қызғаныш, іштарлық деген жоқ. Barys School атты жобамызға қатысушы жастар көп. Олардың көзқарасы, болмысы бөлек.

– Сіз отандық қорғаныс құралдарын – дрондар, танктер мен өзге де әскери техниканы шығарып жүрген кәсіпкерсіз. Меніңше, мұндай еңбегі бар адам ұлттық брендке айналуы керек. Бірақ мемлекеттік деңгейде ондай ұстаным байқалмайды. Неліктен?

– Бұл мемлекеттің міндеті емес деп ойлаймын. Негізі көп жастар мені таниды, абыройымыз бар. Еңбекпен оның бәрін дәлелдедік. «Барыс мінез» челленджінің арқасында қаншама ауыл-аймаққа бардым, қаншама отбасымен таныстым. Бүгінгі жастарды көріп, болашағымыз үшін сенім нығайды. Оларға қарағанда біздің буында ыза, агрессия бар. Кеңес Одағының ыдырауын, 90 жылдардағы тоқырауды көрдік. Содан ба деп ойлаймын. Ал қазіргі жастардың әділеттілікке деген көзқарасы басқа. Менің ойымша, елде тәуелсіз, әділ сот болса, басқа ештеңе істемей-ақ қоюға болады. Бәрін орнына қоятын сол. Біреу маған «бір-ақ арманыңды айт, орындаймын» десе, тек тәуелсіз сот жүйесін орнатуды сұрар ем.

РИЗЫҚ ҺӘМ ҚАЙЫРЫМДЫЛЫҚ

– Жуырда ұлыңызды үйлендіргеніңізді білеміз. Сол тойдан түскен қаражатқа жастар мұқтаж отбасыға пәтер сыйлады. Қайырымдылыққа көзқарасыңызды білгіміз келеді.

– Мұсылман болған соң маған келген ризықтың бәрі менікі емес, мен арқылы көп адамға берілген несібе деп білем. Зауыттың бәрі мәңгі менікі бола ма, балаларыма, немере-шөберелеріме жете ме деп ойламаймын. Өйткені мен ондайға сенбеймін. Алла мен арқылы беріп отыр, сондықтан мен бөлісуім керек. Ешқандай батырлық жасаған жоқпын. Бәрі жолдасым Мөлдірдің  ұсынысынан басталды. Туған күніне не сыйлайын деп сұрағанымда, өзіне алынатын сыйлықтың орнына мұқтаж отбасыға көмектессек деп өтінді. Өзіміз араласып, қарайласып тұратын 2-3 отбасы бар. Сыйлыққа жұмсалатын соманы сол отбасылардың қажетіне жұмсадық. Сол кезде бір отбасының тұрып жатқан жерін көріп, жолдасым жылап жіберген еді. Олардың жағдайын ұлым да, келінім де көрді. Сөйтіп тойдан түскен қаржыға баспана әперейік деген ортақ шешімге келдік. Шақыру билетін таратқанда қонақтарға ұсынысымызды жазып, барлық қаражатты бір шотқа жинасақ деген ойымызды жеткіздік. Нәтижесінде екі пәтерге жететіндей қаржы жиналды. Пәтерді алып бердік. Олардан гөрі өзіміз бақыттырақ болдық. Жастардың өмірі сауапты істен басталсыншы деген ойымыз сәтті жүзеге асқанына қуандық. Бергеніміз аз деп есептеймін. Өйткені Алла менің сұрағанымнан көп берді. Қанша берсем де аз. Дәулетті азаматтардың көбі солай ойлайтын шығар.

БАЛА ТӘРБИЕСІНДЕГІ ҰСТАНЫМ

– Кіші ұлыңыз тек қазақ тілін білетінін айтқан едіңіз. Бүгінде қала балаларының орысша білмеуі сирек кездесетін жағдай ғой. Бала тәрбиесіндегі ұстанымдарыңызға тоқталсаңыз.

–  Иә, ұлым тек қазақша және ағылшынша біледі. Кеңес үкіметі кезінде орысша оқығандар ғана адам болады деген түсінік қалыптасқандықтан, біз орысша оқыдық. Бірақ ауылда туып-өскендіктен, әке-шешем мұғалім болғандықтан үйде тек қазақша сөйлесетінбіз. Әлі күнге дейін қарашаңыраққа барсақ, орысша мүлдем сөйлесуге болмайды. Баланың тілі қай тілде шықса, ол өмір бойы сол тілде ойланатын болады. Сондықтан кіші ұлымыздың тілін қазақша шығардық. Қазір жасы бесте. Ағылшыншасы да тәп-тәуір, бірақ орысша білмейді. Үлкендерім де өз тілімізді жақсы біледі, өйткені бәріміз үйде қазақша сөйлесеміз. Келініміз де қазақтың тілін білетін, дәстүрін құрметтейтін отбасынан шыққан.

Орысша сөйлесетіндерді бір күнде қазақша сайрата алмайсың. Қазақ тілі оңай тіл емес. Ағылшын тілін бәрі біледі дейді, бірақ Шекспирдің тілінде сөйлеп көр, оңай шаруа емес. Сондықтан олар тілді барынша жеңілдеткен. Қолданысқа ыңғайлаған соң қазір әлемнің барлық бұрышында бұл тіл кең қолданылады. Ал қазақ тілі өзгермеген, бай тіл, үйрену қиындау. Бірақ кішкентай бала әр білімді оңай сіңіреді. Ештеңені өзгертпей-ақ, балабақшаның бәрін қазақшаласақ, осы елде туып-өскен әр бала қазақ тілінде сөйлейтін болады. Үлкенді сыйлау, құрметтеу, кішіге ізет көрсету дегеннің бәрі тіл арқылы беріледі. Біз балабақша іздегенде қатты шаршадық. 100% қазақша тәрбие беретін балабақшаны әрең таптық.

ШЕТЕЛДЕГІ ҮЙЛЕР, ЯХТАЛАР МЕН ҰШАҚТАР

– Алдағы мақсаттарыңыз қандай?

– Алдағы мақсат – жобаларды іске асыру, мәресіне жеткізу, 10 мыңдай тұрақты жұмыс орнын құру.

– Бұл мақсаттардың бәрі түптеп келгенде ақшаны көбейту, байи түсуге бағытталмаған ба?

– Жоқ, біз ондай кезеңнен өттік қой. Қанша байысаң да, өз жұмсайтыныңнан артығын қайда жібересің? Екі немесе бес Айбек жоқ. Он үйде қатар тұрып, үш көлікке бір уақытта мініп, бес адамның тамағын бірден жей алмайсың. Маған яхтаның, жеке ұшақтың қажеті жоқ.

– Шетелде үйлеріңіз бар шығар?

– Жоқ. Дубайда, Лондонда жалға алынған үйлер бар. Бірақ шетелде жекеменшік үйіміз жоқ. Дубайдан үй алғанша өз елімізде тағы бір зауыт салар едім.  Пәтерлеріміздің бәрі Қазақстанда. Жылжымайтын мүлікті принципті түрде тек өз елімізден аламын. Біздің ақшамыздың бәрі осы елде қалу керек. Менен кейбіреулер «тартып алады деп қорықпайсың ба?» деп сұрайды. Салығы төленген, бәрі таза. Кім тартып алады? Қазақстанда қазақтан әлденені тартып алу мүмкін емес болуы керек деп есептеймін. Қазақтың әр аймағы – менің жерім, менің үйім. Әр қазақ солай санауы керек. Атыраудағы қазақ  Зайсанды өз өлкем деп білуі қажет. Батыстанмын, шығыстанмын деп бөлінбеу керек.

САЙЛАУҒА ҚАТЫСУ НЕГЕ МАҢЫЗДЫ?

– Президенттің Құрылтай сайлауы туралы жарлығы шықты, үлкен саяси науқан басталып жатыр. Әр саяси кезеңде халық белсенді болсын дегенді айтып келеміз. Өкінішке қарай, біздің елде әр адам өз дауысының салмағы, күші барын түсіне бермейді. 

– Өзіңнің азаматтық ұстанымыңа берік болу өте маңызды. Азаматтардың аузынан «анау өйтпеді, мынау бүйтпеді» дегенді жиі естиміз. Бірақ «сен дауыс бердің бе?» деп сұрасаң, «менің даусымнан не пайда?» дейді.  Сен дауыс бермесең, сайлауға қатыспасаң, ешкімнен ештеңе сұрауға құқығың жоқ. Дауыс беру – әр азаматтың міндеті.

– Кейде біздің билікке халықтың саяси белсенді болмағаны тиімді ме деген ойға қаласың.

– Билікке емес, кейбір идеологтарға тиімді шығар. Билікке оның керегі жоқ. Өйткені саяси белсенділігі төмен қоғам дамымайды. Президент елдің алдына мақсат қойып, реформа жүргізіп жатыр. Оның нәтижесі қандай болары берілген тапсырмалардың қалай орындалатынына байланысты. Бір ғана дұрыс шешім қабылданса, тапсырма дұрыс адамға беріліп, дұрыс орындалса, кез келген саланы дамытуға болады. Бұған біздің сала дәлел. Қазір ғылымға миллиардтаған қаржы салып отырмыз. Бес жылдан кейін нәтижесін көрсеңіздер, таңғаласыздар. Орталық Азиядағы ең ірі венчурлық қорлардың бірі боламыз, біздің ел жоғары технологиялы мемлекетке айналады десем, көбі сенбейді. Мен соны дәлелдегім келеді.

Жаңа айтып кеткенімдей, аста-төк байлыққа құмартқан адам емеспін. Тапқанымды дүние-мүлікке емес, елдің, саламыздың дамуына салғым келеді. Ақша біреуге ризық боп, біреуге сынақ боп келеді. Адал жолмен таппағаның түптің түбінде желкеңнен шығады. Бір күнде байығандардың талайын көрдім. Желкесінен шығып жатқанда бала-шағасын аядым. Ұрпағына жаным ашиды.

Сұхбаттың толық нұсқасын Ulysmedia.kz Youtube-арнасынан көруге болады.