Өткен жылдың соңында Ұлттық банк, Үкімет және Қаржы нарығын реттеу агенттігі Қазақстан экономикасын тұрақтандыруға арналған ортақ бағдарлама қабылдады. Бұл құжат алдағы үш жылға арналған негізгі жоспар болуы керек. Алайда сарапшылардың айтуынша, бағдарламада көп сұраққа жауап жоқ, деп хабарлайды Ulysmedia.kz.
Түсініксіз тұстар көп
Экономист Мұрат Темірхановтың пікірінше, бағдарлама нақты шешімдер ұсынбайды. Мысалы, инфляция 9–11% болады деп болжанып отыр, бірақ соған қарамастан халықтың нақты табысын қалай өсіру жоспарланып отырғаны түсіндірілмеген.
Оның айтуынша, құжатта жеке инвесторларды – ішкі де, шетелдік те – экономикаға қалай тартатыны нақты көрсетілмеген. Экономиканы әртараптандыру, еңбек өнімділігін арттыру, шикізатқа тәуелділіктен арылу сияқты мәселелер бұрынғыдай тек сөз жүзінде қалған.
«Бәйтерекке» тым көп үміт артылған
Бағдарламада инфляцияны тежеу және халықтың әл-ауқатын жақсарту басты мақсат ретінде көрсетілген. Бірақ оған жету жолдары күмән тудырады.
Атап айтқанда, билік экономиканы қолдау үшін «Бәйтерек» холдингі арқылы қомақты қаржы құюды жоспарлап отыр. 2026 жылы холдингке бюджеттен 1 трлн теңге бөлінеді, ал жалпы қаржы көлемі 8 трлн теңгеге дейін жетуі мүмкін.
Сарапшының айтуынша, бұл – мемлекеттің экономикаға тікелей араласуын күшейтеді және инфляцияны азайтпайды. Оның үстіне, бұл халықаралық сарапшылардың ұсынымдарына да сай келмейді.
20 жыл бойы қайталанып келе жатқан жоспар
Темірханов бағдарламаны бұрынғы стратегиялық құжаттармен салыстырып, онда соңғы 20 жылда қайталанып келе жатқан бірдей уәделер бар екенін айтады. Міндеттер өзгермеген, оларды орындау тәсілдері де сол күйі қалған, ал нақты нәтиже жоқ.
Мысалы, шетелдік инвестиция тарту жоспары неге орындалмағаны талданбайды. Бұрын жылына 30 млрд доллар инвестиция тартамыз деген мақсат қойылған, бірақ оған жете алмадық. Енді билік жеке инвесторларға емес, мемлекеттік қаржыға сүйенбек.
Мемлекеттің экономикадағы үлесі азаймайды
Бағдарламада мемлекеттің экономикадағы рөлін азайту керек деп жазылғанымен, нақты қадамдар көрсетілмеген. Керісінше, мемлекет банктер мен қор нарығының орнын басып, жеңілдетілген несиелерді өзі тарата береді.
Сарапшының айтуынша, бұл бәсекені әлсіретіп, нарықтың дамуына кедергі келтіреді.
Қорытындылай айтқанда, экономистің пікірінше, бұл бағдарлама бұрынғы қателіктерді қайталайды және ел экономикасындағы негізгі проблемаларды шешпейді.
Подкаст
Еске салайық, Мұрат Темірханов Ulysmedia.kz бас редакторы Самал Ибраевамен подкаст барысында қазіргі экономикалық ахуалды талқылаған болатын.