БҰҰ Босқындар ісі жөніндегі Жоғарғы комиссары басқармасының өкілі Карлотта Вольф Таяу Шығыстағы тұрақсыздық «домино әсерін» тудырып, өңірден тыс жерлердегі гуманитарлық операцияларды қиындатып отырғанын мәлімдеді. Бұл туралы Анадолу агенттігі жазды, деп хабарлайды Ulysmedia.kz.
ТАЯУ ШЫҒЫСТА НЕ БОЛЫП ЖАТЫР?
Женевадағы БҰҰ бөлімшесінде өткен брифингте сөз сөйлеген Вольф өңірдегі шиеленістің күшеюі, соның ішінде АҚШ пен Израильдің Иранға қарсы әрекеттері аясында, жаһандық гуманитарлық күш-жігерге әсер ете бастағанын атап өтті.
Оның айтуынша, көлік шығындарының өсуі мен жүк тасымалындағы іркілістер БҰҰ Босқындар ісі жөніндегі басқармасын көмекті тарату стратегиясын өзгертуге мәжбүр еткен, бұл өз кезегінде жаһандық жеткізу тізбектеріне барған сайын айқын ықпал етіп отыр.
Вольф Парсы шығанағындағы негізгі бағыттар төңірегіндегі тұрақсыздық, соның ішінде Ормуз бұғазы маңындағы жағдай теңіз тасымалын бұзып, жанармай, азық-түлік және фрахт бағасының өсуіне әкеліп, өмірлік маңызы бар жүктерді жеткізуді кешіктіріп отырғанын атап өтті.
Оның сөзінше, жоғары көлік және отын шығындары шұғыл көмекке мұқтаж миллиондаған босқындар мен қоныс аударған адамдарға disproportionалды түрде ауыр соққы болып отыр.
Сондай-ақ ол бұл жағдай өмірлік маңызы бар қолдаудың қысқаруы мен кешігуіне әкеліп, елеулі қаржылық шектеулер жағдайында гуманитарлық ұйымдардың көмекті уақытылы жеткізу мүмкіндігін төмендететінін айтты.
Вольфтың айтуынша, БҰҰ Босқындар ісі жөніндегі басқармасы жағдайға бейімделіп, теңіз жүктерін Акаба аймағы арқылы қайта бағыттап, сондай-ақ Дубай арқылы Араб түбегі мен Түркия бағытындағы баламалы құрлық жолдарын белсенді пайдалануды күшейтіп жатыр.
Ол негізгі теңіз бағыттарының жабылуы ұзақ әрі қымбат маршруттарды қолдануға мәжбүрлейтінін, бұл жеткізу мерзімін ұзартып, операцияларды қиындататынын қосты.
ШЫҒЫНДАР ӨСКЕН
БҰҰ деректеріне сәйкес, қақтығыс басталғалы негізгі жеткізуші елдерден тасымал тарифтері шамамен 18%-ға өскен, ал жаһандық логистикалық серіктестердің қолжетімді көлік қуаты 2026 жылдың басынан бері 97%-дан 77%-ға дейін қысқарған. Жекелеген жағдайларда жеткізу құны екі еседен астам артқан.
Мысал ретінде Вольф Дубай қаласындағы БҰҰ-ның жаһандық қоймаларынан Судан мен Чад елдеріне гуманитарлық жүктерді тасымалдау шығындарының шамамен 927 мың доллардан 1,87 млн долларға дейін өскенін келтірді.
Ол әсіресе Африка елдеріндегі халықтың жаппай қоныс аудару дағдарыстары алаңдаушылық тудыратынын, ал Таяу Шығыстағы ұзаққа созылған тұрақсыздық гуманитарлық операцияларды одан әрі шектеуі мүмкін екенін атап өтті.
Егер өңірдегі тұрақсыздық сақталса, шығындардың өсуі мен логистикалық қиындықтар көмекті жеткізу ауқымы мен жылдамдығын одан әрі қысқартып, бүкіл әлем бойынша миллиондаған босқындар мен қоныс аударған адамдар үшін ауыр салдарға әкелуі мүмкін, – деп мәлімдеді Вольф.
Еске сала кетсек, бұған дейін БҰҰ Ормуз бұғазы жаһандық азық-түлік дағдарысын тудыруы мүмкін екенін мәлімдеді.