5 қаңтарда Қазақстанның бас мемлекеттік санитар дәрігері Сархат Бейсенова қара шайдың бес түрін сатуға ресми түрде тыйым салды. Сарапшы бұл жай ғана формальдылық емес екенін, «заңсыз» шайдың денсаулыққа шынымен қауіпті екенін айтады, деп хабарлайды Ulysmedia.kz.
ҚАУІП
Qazaq Expert Club ұйымының тағам қауіпсіздігі жөніндегі сарапшысы Лаура Аутелеева бұл жерде жай ғана сауда ережелерін бұзу емес, әдейі жасалған жалған өнім және қазақстандықтардың денсаулығына төнетін елеулі қауіп туралы сөз болып отырғанын атап өтті. Тіпті генетикалық мутацияларға дейін апаруы мүмкін.
— Ең алдымен, бұл — денсаулыққа төнетін қауіп. Шайдың құрамынан анықталған синтетикалық бояғыштар бірқатар ауыр салдармен байланысты: «күннің батуы» деп аталатын сары Е110 және тартразин Е102 балаларда гиперактивтілікті күшейтуі мүмкін, ал понсо 4R Е124 әлеуетті геноуытты қасиетке ие, яғни рұқсат етілген тәуліктік мөлшерден аспайтын деңгейлерде де ДНҚ-ны зақымдауы ықтимал, — дейді Лаура Аутелеева.
Оның айтуынша, мұндай бояғыштар жайдан жай қолланылмаған. Яғни өндірушілер шикізатты алмастыруды немесе өндіріс барысында жіберілген өзге де өрескел бұзушылықтарды әдейі жасырған.
БАҚЫЛАУ ЖОҚ
Сарапшы атап өткен тағы бір мәселе — бақылаудың жеткіліксіздігі. Шай қаптамасында көрсетілген өндірістік алаңдардың өзі шын мәнінде жоқ болып шыққан. Бұл Қазақстанда кеңінен тұтынылатын өнімнің қайда және қалай өндірілетіні белгісіз болып отырған анықталған бір ғана жағдай.
— Бұл — салдары ұзаққа созылатын ауқымды мәселе және ол сенімді алдын алу шараларын талап етеді. Қазақстан жыл сайын 3,8 мыңнан 25 мың тоннаға дейін шай импорттайды, ал ішкі өндіріс көлемі шамамен 700 тонна. Осындай жағдайда тіпті жалған өнімнің аз ғана үлесінің өзі нарыққа жаппай өтіп кетуі мүмкін. Сондықтан өнімді елге әкелу, сақтау және сату кезеңдерінде бақылауды күшейту, қадағалаудың тиімді тетіктерін енгізу және тұтынушылардың хабардарлығын арттыру қажет, — деп атап өтті Лаура Аутелеева.
Оның пікірінше, Денсаулық сақтау министрлігі тыйыммен шектелмей, шайдың елге әкелінуін бақылауды күшейтіп, жалған өнімдерді анықтау үшін анағұрлым мұқият тексерулер жүргізу қажет.
КОНТЕКСТ
Бұған дейін Денсаулық сақтау министрлігі құрамында қауіпті бояғыштар анықталған қара шайдың он түріне тыйым салынғанын хабарлаған еді.