Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетін жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдердің қысқартылатынын растады. Алайда оның айтуынша, бұл қордың қаржылық жағдайына мүлде байланысты емес. Онда мәселе неде? Ulysmedia.kz тілшісі осының себебін анықтауға тырысты.
ҚОР ЖҰМЫС ІСТЕП ТҰР
Министрдің айтуынша, қазір Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры (МӘСҚ) тұрақты жағдайда.
«Қордың жұмысы бірқалыпты. Қаражат түсіп жатыр, қаржылық тепе-теңдік сақталған. Дефолт қаупі туралы сөз болуы мүмкін емес», – деді Асқарбек Ертаев.
Сонымен қатар, былтыр күзде ведомство Әлеуметтік кодекске енгізілетін бірқатар түзетулердің жобасын жариялаған. Бұл өзгерістер МӘСҚ-тен төлем алу тәртібін айтарлықтай күрделендіріп, оны тағайындау негіздерін де қысқартуды көздейді.
ЖҰМЫССЫЗ АЙЛАП ЖАТУ – ЖАЛҚАУЛЫҚ ПА?
Министрліктен әлеуметтік кепілдіктер неге қысқартылып жатқаны туралы түсініктеме беруді сұрадық. Асқарбек Ертаевтың айтуынша, бұл жерде әлеуметтік кепілдіктерді қысқарту емес, жүйені теріс пайдалануды азайту туралы мәселе бойынша жұмыстар жүріп жатыр.
«Кейбір жағдайларда адам бір уақытта 10 ұйымға бухгалтер болып рәсімделіп, кейін жұмыстан шығып, сол барлық жұмыс орындары бойынша жәрдемақы алуға өтініш береді. Бірақ бір адамды бірден 10 компания қатарынан жұмыстан шығаруы мүмкін емес қой. Біз дәл осындай заңсыз әрекеттермен күресіп отырмыз», — деді министр.
Брифингтен кейін ол қолданыстағы жүйені де түсіндірді. Қазір бір азамат жұмыстан шыққан соң 3 күн ішінде жұмыс іздеуші статусын алады. Кейін 6 ай бойы жәрдемақы алып, одан соң қайтадан қысқа мерзімге жұмыс іздеуші болып тіркеліп, тағы 6 ай төлем ала алады. Министрліктің ұсынысы осы тәртіпті өзгертуге бағытталған.
Ұсыныс бойынша, жәрдемақы төлеу мерзімі 6 айдан 4 айға қысқарады. Сонымен қатар, егер адам жұмыспен қамту орталығы ұсынған үш бірдей вакансиядан бас тартса, төлем тоқтатылуы мүмкін. Министрдің айтуынша, мұндай тәсіл әлемдік тәжірибеде бар.
Жалпы, ведомство жұмыс іздеуші статусына тіркелу мерзімін 3 күннен 10 күнге дейін ұзартуды, жұмыссыздық бойынша төлем мерзімін қысқартуды және жәрдемақының ең жоғарғы шегін енгізуді ұсынып отыр.
КОНТЕКСТ
Соңғы кезде жұмыссыздық бойынша жәрдемақы жұмысынан шаршаған қазақстандықтар үшін «демалыс кезеңі» сияқты қабылданып, мемлекет есебінен бірнеше айға созылатын мүмкіндікке айналып бара жатқаны айтылды. Алайда жарты жыл бойы мемлекет есебінен демалуға ұмтылған адамдарды айыптауға бола ма? Бұл мәселе туралы Ulysmedia.kz бұған дейін жазған.
Сондай-ақ біз Еңбек министрлігі ұсынған Әлеуметтік кодекске енгізілетін өзгерістерге де жан-жақты шолу жасаған едік. Ол құжатта да назар аударарлық тұстар көп. Жәрдемақыларды қысқартудан бастап, кейбір қазақстандықтар үшін зейнетақыны алып тастауға дейінгі ұсыныстар қамтылған.